Voor de presentatie van het nieuwe album van de band HAZE maakten we een ALBUM FILM. De muziek van het album fungeert als de soundtrack bij de film. Het sterke, gelaagde script voor de zwijgende film is rijk aan symboliek en mysterieuze figuren. De centrale figuur is het meisje Jo-Ann dat we meemaken in twee fasen van haar leven. Als kind (gespeeld door de jonge actrice Jasmijn Hebbink), in een intieme incestueuze relatie met haar vader. En als verwarde jonge vrouw (Esmarel Gasman) op zoek naar de vrijheid die bij haar past.

Jo-Ann (Esmarel Gasman) keert terug naar huis (1, LS) (framegrab)

Regisseur Casper Zuidwijk formuleerde al tijdens ons eerste kennismakingsgesprek zijn wens om de hele film te draaien vanuit fixed angles: "…geen camerabewegingen, dollies, jibs…". En dat hij gebruik wilde maken van "…bewust toegepaste selectieve focus."

Jo-Ann (Esmarel Gasman) keert terug naar huis (2, CS) (framegrab)

Het door regisseur Zuidwijk met Marcel Buunk geschreven script is een mengeling van realisme en Jungiaanse droomsymboliek. Een intuïtief tot stand gekomen script. Beide scenaristen hebben zich nooit zorgen gemaakt over de betekenis van alle vreemde personages ("Muziekvrouw", "Hengelman"etc..). Ze waren er gewoon, en Buunk zei me dat het figuren zijn zoals in sprookjes. Voor de verfilming hebben we het script scéne voor scéne, pagina voor pagina doorgenomen en besproken. Onze beperking (fixed angles) moest een stijl op gaan leveren die het verhaal zijn kracht zou geven op het scherm. We konden niet terugvallen op dialoog. Fixed angles is immers ook het idioom van het NOS journaal en het nieuws op RTV Noord.

Jo-Ann en de lifter (Olly de Jeu) (framegrab)

We zijn onze stijl gaan bepalen door de intuïtieve kracht van het verhaal te pre-visualiseren. We zijn erop uitgekomen om terug te vallen op een aantal simpele traditionele cinematografische tools: lichtgebruik, lenzengebruik, standpuntbepaling en kleurgebruik. Eigenlijk zijn we het script opnieuw gaan schrijven. In het sript zochten we naar de kracht en die gebruikten we om onze beeldtaal te dromen. Daarbij was het script telkens de leidraad om naar terug te keren. En dat werkte wonderwel. Vanuit de ervaring van de intuïtieve kracht hebben we een kleurschema, een belichtingsaanpak, het gebruik van lenzen en een scéne die de uitzondering moest gaan vormen die de regel bevestigt kunnen omschrijven. Het was een ontdekkingstocht (met het script en de regisseur als gids) op zoek naar een stijl. We hebben vooraf een aantal regels geformuleerd waar we tijdens het draaien op terug zouden kunnen vallen.

Jo-Ann in het toilet van een discotheek (framegrab)

In het script zitten een aantal climaxen. De eerste intense climax speelt zich af op ca. 2/3 van de film. Jo-Ann brengt de nacht door met een lifter in haar auto. Het ochtendlicht – de zonsopkomst door de voorruit van de auto – maakten we vlammend rood. Het is dat moment dat de kleur rood voor het eerst in de film te zien is. De hele film is opgebouwd uit aan karakters verbonden kleuren. Het geheel – tot aan de zonsopkomst na een nacht van liefde - is sterk gedesatureerd. De vader van Jo-Ann is geel, zoals de winterzon. Jo-Ann is groen. De afwezigheid van een moeder hebben we zichtbaar willen maken door de kleur blauw en negative space te gebruiken in exterieuren. De hele woon omgeving van Jo-Ann ligt verscholen achter bomen en takken die donkere schaduwen geven. Tot aan de ontmaagdingsc?®ne neemt de desaturatie steeds verder toe. En de zonsopkomst is het eerste moment in de film waarin de kleur rood gebruikt is. En de cue voor een overgang van low key en ingetogen kleurgebruik naar high key belichting en vol, soms intimiderend gebruik van kleuren en contrasten in de omgeving van Jo-Ann.

Jo-Ann  in de disco (framegrab)

De disco-set

Verder spraken we af dat de intimiteit tussen vader en de jonge Jo-Ann met lange lenzen (65 en 85 mm) zou worden getoond. En dat we objectieve shots met wijde lenzen draaiden (35, 25 en 18 mm, Zeiss Super Speeds, T1.3).

Uiteindelijk hebben we drie scénes handheld gedraaid. En dat voelde als een enorme bevrijding van de fixed angles. De vaste standpunten hielpen ons de sterke onderdrukking van gevoelens door de karakters visualiseren. Te laten zien hoe ze gevangen zitten in vaste kaders. De handheld shots hielpen om in een aantal verstilde eenzame momenten van Jo-Ann op haar zoektocht (inmiddels in de stad aangeland) een contrast te scheppen tussen haar uitwendige verstarring en innerlijke verwarring.

Hand-held in het bos met (vlnr) regisseur Casper Zuidwijk, cameraman Bart van Broekhoven, focuspuller Arnaud Werff, Esmarel Gasman en Jasmijn Hebbink (liggend) setfoto's: Daan Mortier

Co-scenarist en spelregisseur Marcel Buunk met Stefanie Vatta (Droomvrouw) en Jasmijn Hebbink (Jo-Ann)

Het is natuurlijk afwachten hoe het allemaal in de montage zal uitwerken. Maar tijdens het draaien voelde het goed om een aantal regels te hebben waarop we ons baseerden. En om die op enkele momenten los te kunnen laten. Juist dat handheld draaien gaf me sterk het gevoel de camera te richten op de innerlijke beleving van Jo-Ann. Het effect van jaren van emotionele onderdrukking op haar vermogen zich te uiten viel helemaal op zijn plaats in de handheld shots. Het zegt ook dat het effect van regels twee kanten heeft. Het geeft een aanpak om je op te baseren. Maar je moet oppassen dat het geen doods, opportunistisch en dogmatisch uitgangspunt wordt.

Jasmijn Hebbink, de jonge Jo-Ann (framegrab)

Producenten Daan Mortel en Bianca van Essen kwamen met een productiebreakdown dat uitging van 6 opnamedagen (voor een film van 50 minuten). We werkten met een cast van 7 acteurs én een volbloeds dressuurpaard met sterallures. Er was een crew van 20 personen. Faciliteiten kwamen van Holland Equipment (camera, lenzen en grip), Stan Schram (licht), Pille Filmgerateverlieh (addtional camera) en Camera Cars Holland (dieplader). Belichter (en key-grip) Mario Toscani haalde de hele shoot alles uit de kast. Met zijn lampen, filters, rookmachine en ingenieuze ter plaatse geïmproviseerde cameraplatforms en lightrigs.

Dusk for night voor droomsequentie met uiterst rechts belichter Mario Toscani

Ook voor deze shoot werd gebruik gemaakt van de Mini 35 image converter. Met een Panasonic Ag-HVX 200 in DVCPRO-HD 720p/25-50p. Daarvoor moesten we op schijven draaien. Er bestaan P2 kaarten met een maximale storage capaciteit van 8GB, ongeveer 8 minuten materiaal. Kaarten met een 16GB capaciteit zijn aangekondigd. Wij hadden de beschikking over drie kaarten van 4GB elk. Ondanks alle waarschuwingen op verschillende fora besloten we de FS-100 Firestore (100GB) te gebruiken.

De camera in actie met links bovenop de FS-100 Firestore

De FS-100 Firestore

Het werkte prima en was eigenlijk heel eenvoudig. De firsestore wordt met een firewire kabel met de camera verbonden. Achter op de camera zitten een paar schakelaars die van tape op P2 geschakeld moeten worden. En in een settingmenuutje van de camera kies je voor een instelling voor het uitzenden van de data naar de firewire kabel (video, audio en tijdcode). De firestore wordt ingesteld op DVCPRO HD en in het set-up menu TC EXT activeren voor aansturing van de tijdcode door de camera. De schijf wordt bediend met de rode start/stop button op de camera. In de viewfinder is te controleren of de schijf loopt of niet.

De firewire kabel zit op een wat onlogische plek op de camera. Lastig voor gebruik op locatie (80 % van onze shoot waren exterieuren, waarvan 1 middag en avond op een dieplader van Stuntteam de Beukelaer). Zo’n miniplugje is duidelijk niet ontwikkeld voor gebruik anders dan desktop situaties. En we hebben enkele verbindingsproblemen gehad, raadselachtige weigering van de schijf om in opname te gaan. Dat gebeurde toen chauffeur Mathieu (van Stuntteam de Beukelaer) de dieplader over een nachtelijke snelweg stuurde en de wind met onze desktop set-up (externe hardeschijf met Firewire kabel verbonden aan camera) begon te spelen. Uiteindelijk hield focuspuller Arnoud de schijf in zijn zak en hebben we volledig vertrouwd op de indicatiesymbooltjes in de viewfinder dat de schijf ook meedraaide. Het systeem heeft prima gefunctioneerd. De P2 schijven hadden we als reserve achter de hand (deze versterken trouwens wel het filmgevoel door hun beperkte storagecapaciteit).

Focuspuller Arnaud Werff

De firestore HD werd telkens geleegd door deze via firewire te verbinden met een Apple Macbook Pro. Hiervoor is geen extra software nodig. Voordat de data wordt overgezet kies je "organize P2" hierdoor rangschikt de firestore de data in logische mappen.

Een enkele keer gebruikte we de P2 kaarten. Deze werden geleegd op twee manieren. Van de camera via Firewire naar Apple macbook Pro. Hier verschijnen de P2 kaarten als externe schijven. Hiervoor is ook geen extra software nodig. Vreemd was dat er soms maar ?©?©n kaart zichtbaar was terwijl er zich twee in de camera bevonden. De andere manier om de P2 kaarten te legen was via de PCMCIA aansluiting op een G4, hier kun je de P2 kaarten direct inpluggen. Dit is helaas niet mogelijk op een Macbook Pro, omdat hier een kleine PCMCIA aansluiting op zit, kan wel als je er een adapter tussenzet.

regisseur Casper Zuidwijk

Het legen van de firestore gebeurde meestal na een draaidag. Het legen duurde ongeveer een uur. Er werden telkens twee back-ups gemaakt.

Op een bepaald moment leken de opnamen van een heel dag te zijn verdwenen. De data van een dag waren gebackuped op een 250 GB HD. Tijdens het kopi?´ren van het materiaal voor een tweede back-up werd een lege map verwijderd. Even later bleek dat het kopi?´ren gestopt was en dat de volle map (de data van een opnamedag) ook leeg was.

De Firestore was inmiddels al weer geformatteerd dus daar kon het niet nogmaals vandaan gehaald worden. Met behulp van een Windows data recovery programma is toen de schijf geanalyseerd en het materiaal teruggehaald. Dit kon doordat bij het verwijderen alleen de verwijzing naar de bestanden was verbroken. In het vervolg dus nooit de Firestore legen voordat de data 2x is weggeschreven….

De Mercedes van Jo-Ann onderweg op de dieplader van Camera Cars Holland (framegrab)

Op de set waren twee mensen verantwoordelijk voor het databeheer. Daar had ik geen omkijken naar. Er werd voor gezorgd dat de schijven op tijd werden geleegd, batterijen geladen, back-ups gemaakt etc. En dat was erg prettig en de reden dat het zo goed heeft gefunctioneerd.

Bart van Broekhoven op door Mario gebouwde high-angle camera rig

Met dank aan Marcel Buunk voor alle technische informatie over de data workflow.