"Ik was een ½ uur voor de lezing van Kevin Brownlow begon, aanwezig in de Stadsschouwburg, rondspiedend of ik hem temidden van bobo’s of bewonderaars zou kunnen vinden. In de zaal was hij ook nog niet en op het laatste moment stapte hij het podium op en stak van wal. Na de laatste woorden spoedde hij zich onder applaus naar de uitgang. Daar ging mijn kans en ik spurtte er achteraan."

 

 

"J'Accuse!", Abel Gance (1917), cinematographers: Marc Bujard, Léonce-Henri Burel, Maurice Forster

 

Er zijn 2 mensen die ik ‘once in a lifetime’ heel graag zou willen ontmoeten: Buzz Aldrin, de man die op 21 juli 1969 aanvankelijk als eerste mens op een voet op de maan zou plaatsen, maar de 2e werd. Niet zo’n koude kikker als de meeste astronauten, maar die z’n emoties deelde in interviews en boeken en dat ongetwijfeld binnenkort weer zal doen als op 21 juli 2009 de maanlanding weer in de belangstelling staat.
De andere man is Kevin Brownlow, een filmhistoricus die zich vanaf z’n tienerjaren heeft beziggehouden met de stomme film, een tijd waarin de cameramensen het vak nog moeten uitvinden en waarin camerawerk en belichting een hoogtepunt zouden bereiken. Buzz Aldrin hield 2 jaar geleden een lezing in Delft en tot mijn grote spijt kwam ik daar te laat achter. Kevin Brownlow kwam 23 en 24 juni jl. naar het Holland Festival en die kans liet ik me niet ontnemen.

 

In 1954, Kevin was toen 15 jaar, kocht hij in Hampstead 9,5 mm filmpjes in junkshops en organiseerde thuis filmvoorstellingen. Zo ontdekte hij een stukje film van ‘Napoleon’ , een film van de Franse regisseur Abel Gance uit 1928. Bij deze film over de jeugd en eerste veldslag van Napoleon, is voor het eerst uit de hand gedraaid en zijn vele nieuwe cameratechnieken bedacht. O.a. camera’s aan trapeze’s, camera’s met stoomaandrijving op een paard, dubbelbelichtingen en mozaicbeelden. Bij de gevechtsopnamen vielen 2 doden en vele gewonden, de sabels waren echt.
De film eindigt met 3 beelden naast elkaar (drie camera’s en 3 projectoren). Bij m’n voorstellingen laat een een stukje van die film zien en de door Abel Gance gemaakte making of. Kevin zocht meer materiaal van Napoleon en heeft later als filmhistoricus de film gereconstrueerd naar 3,5 uur (oorspronkelijk 5 uur). Ik heb de film 2 x met live symphonie-orkest gezien en op het puntje van m’n stoel gezeten.

 

 

Als 17 jarige kreeg Kevin een tip dat Abel Gance naar het National Film Theatre in Londen zou komen. Hij haastte zich naar de foyer van dat theater. Abel gance was omringt door vlot , Frans pratende, bobo’s.
Kevin repeteerde zijn woordjes schoolfrans en tijdens een korte stilte greep hij z’n kans. Abel Gance heeft vervolgens een uur geamuseerd met Kevin gepraat.
Kevin Brownlow zou later met Abel Gance aan de reconstructie van Napoleon werken. Als filmhistoricus heeft Kevin prachtige documentaires gemaakt en boeken geschreven over de stomme film.

 

Op 24 juni jl. ben ik naar de stomme film J’Accuse gegaan in de schouwburg van Amsterdam. Van deze stomme film van Abel Gance uit 1919 had het filmmuseum een getinte copie ( de beelden zijn vroeger door een kleurbad gehaald) en met medewerking van o.a. Kevin Brownlow door Haghefilm in Amsterdam gerestaureerd. De film is een aanklacht op de 1e wereldoorlog met z’n eindeloze loopgraafgevechten.
Abel Gance kreeg 2000 soldaten te leen die een week met verlof waren en laat de dode soldaten in de film weer opstaan, wetende dat 80% van deze figuranten terug op het echte slagveld zou sneuvelen.

 

 

 

Ik was een ½ uur voor de lezing van Kevin Bronlow begon, aanwezig in de Stadsschouwburg, rondspiedend of ik hem temidden van bobo’s of bewonderaars zou kunnen vinden. In de zaal was hij ook nog niet en op het laatste moment stapte hij het podium op en stak van wal. Na de laatste woorden spoedde hij zich onder applaus naar de uitgang. Daar ging mijn kans en ik spurtte er achteraan. Na veel zoeken in de gangen zag ik hem in de grote hal eenzaam tegen een pilaar leunen: geen bobo’s, geen hotemototen en binnenstromend publiek die voor J'Accuse kwamen. Verbaasd zag hij mij op zich afkomen en ik zei hem dat deze ontmoeting voor mij was als zijn eerste ontmoeting met Abel Gance. Big smile en deze bescheiden man luisterde belangstellend naar mijn relaas over mijn voorstellingen over het ontstaan van het bewegend beeld en vroeg verbaasd hoe ik aan de oude projectoren, camera’s en films kwam. Hij vertelde hoe ik aan zijn documentaires kan komen over de Hollywood pioneers, Hollywood in Europa (jaren 30), Buster Keaton en nog veel meer.

 

De film ging beginnen en ik moest al snel weer afscheid nemen. Met kloppend hart snelde ik de zaal in waar de gitaarvirtuoos Gary Lucas en het Ensemble Caméléon al onder het doek hadden plaatsgenomen. Tijdens de film zag je de muziekanten mooi uitgelicht zitten en zij speelden bijna 3 uur achter elkaar de sterren van de hemel, met de speciaal gecomponeerde muziek, met verrassende contrasten. De film had nog niet de uitzonderlijke vaart van de latere ‘Napoleon’, maar de montage en camerastandpunten waren voor die tijd al vooruitstrevend.

Na afloop zocht ik nog even naar Kevin Brownlow, maar die lag waarschijnlijk al op één oor, want hij ging de volgende ochtend naar Bologna. Een ondernemende man zonder wie al vele prachtige stomme films verloren zouden zijn gegaan.